Lokalizacja: Strona główna >> Kompozytorzy >> Mieczyslaw Karlowicz
Mieczyslaw Karlowicz
MIECZYSŁAW KARŁOWICZ
Ur. 11 XII 1876, Wiszniewo; zm. 8 II 1909, w Tatrach
Syn wybitnego etnologa i lingwisty, a także zdolnego muzyka, naukę harmonii i gry fortepianowej rozpoczął Karłowicz pod kierunkiem ojca. W 1895 wyjeżdża do Berlina; porzuciwszy ambicje wirtuozowskie, kontynuuje Już tylko studia kompozycji u H. Urbana (do 1901). Następne 5 lat mieszka w Warszawie; często podróżuje za granicą, do Włoch, Francji, Niemiec. Obok kompozycji zajmuje się działalnością organizacyjno-społeczną. W 1907 osiada na stale w Zakopanem. Zginął zasypany lawiną w Tatrach pod Małym Kościelcem.
Twórczość przedwcześnie, tragicznie zmarłego kompozytora zamyka się niemal wyłącznie w kręgu form orkiestralnych. Po pieśniach z lat 1891—1900 Karłowicz zarzucił zupełnie lirykę wokalną; od Serenady na orkiestrę smyczkową do Epizodu na maskaradzie pisze utwory symfoniczne.
Był kompozytorem, który wprowadził muzykę polską w nurt sztuki neoromantycznej. Twórczość Noskowskiego czy żeleńskiego, choć ważna dla polskiej kultury muzycznej, była jednakże zjawiskiem wtórnym i nieco zapóźnionym na tle ówczesnego rozwoju muzyki europejskiej. Karłowicz pierwszy ocenił właściwie skromny zakres współczesnego warsztatu polskich kompozytorów i potrafił sięgnąć dalej: do Czajkowskiego, do neoromantycznej chromatyki, instrumentacji i techniki motywów przewodnich Wagnera, do R. Straussa. Przeszczepiając na grunt polski wiele zdobyczy mało tutaj wykorzystywanych, dał jednocześnie świadectwo znakomitego wyczucia formy. Twórczość jego, nabierająca z czasem coraz więcej cech indywidualnych, została niestety przerwana w okresie intensywnego rozwoju.
Najważniejsze utwory: orkiestralne — Serenada na orkiestrę smyczkową 1897, prolog symfoniczny Biała gołąbka 1900, Symfonia „Odrodzenie" 1902, Koncert skrzypcowy A-dur 1902, 6 poematów symfonicznych — Powracające fale 1904, Odwieczne pieśni 190B, Rapsodia litewska 190G, Stanistaw i Anna 1907, Smutna opowieść 1908, Epizod na. maskaradzie (dokończony i zinstrumentowany przez G. Fitelberga); nadto drobne utwory kameralne i fortepianowe.
Serenada na orkiestrę smyczkową op. 2, pierwszy symfoniczny utwór Karłowicza (napisany w 1897, wykonany po raz pierwszy 15 IV 1897 w Berlinie), nie posiada wprawdzie dojrzałości późniejszych poematów symfonicznych, ale zawiera już niemało rysów charakterystycznych w przyszłości dla stylu kompozytora. Spotykamy tu późnoromantyczną chromatykę, silnie dysonansowe harmonie, dbałość o efekty kolorystyczne, a nade wszystko przebłyski specyficznie „tonu" jak u Karłowicza: owej kontemplacyjnej zadumy, nastroju pesymizmu. Nie brak jednak i zapowiedzi tych właściwości stylu, które zaciążą nad całą twórczością Karłowicza: skłonności do rozwlekłych okresów melodycznych, konstrukcji niespoistej, monotonii wyrazu.