Lokalizacja: Strona główna >> Popularni Polscy kompozytorzy >> Jakub Golabek
Jakub Golabek
JAKUB GOŁĄBEK
Ur. ok. 1739,?; zm. 30 III 1789, Kraków
Kompozytor polski; pochodził prawdopodobnie ze Śląska. Był członkiem wawelskiej kapeli katedralnej, współdziałał z kanonikiem katedralnym, W. Sierakowskim, w organizowaniu koncertów i uczył w jego szkole śpiewu. Będąc dobrym wokalistą, zaczął komponować — najpierw utwory wokalne. Z czasem oprócz muzyki śpiewanej (dla kapeli rorantystów na Wawelu) pisał także muzyką instrumentalno-wokalną (dla kapeli katedralnej). W jego tece kompozytorskiej znajdowały się — z zakresu muzyki kościelnej — msze, nieszpory, Offertorium, cztery kantaty: o św. Jacku, św. Bronisławie, św. Stanisławie i św. Janie Kantym. Gołąbek był też autorem sporej ilości dzieł orkiestrowych, ale niewiele z nich dotrwało do dziś. Wiemy, że napisał co najmniej cztery symfonie i Partitę na instrumenty dęte. Partita i trzy symfonie — dwie D-dur i jedna C-dur — zachowały się i są dziś wykonywane.
Wszystkie trzy symfonie Jakub Gołąbka ujęte są w formę trzyczęściową: pierwsza, Symfonia D-dur — Allegro motto, Andante, Presto; druga D-dur — Allegro, Rondeau andante, Allegro molto; C-dur — Allegro motto, Andante molto, Prestissimo. Forma trzyczęściowa, jeszcze bez menueta, wskazuje na wczesnoklasyczny typ symfonii. Poprzednicy klasyków wiedeńskich (Haydna, Mozarta, Beethovena), kompozytorzy tzw. szkoły mannheimskiej, stworzyli podwaliny poci rozwój XVIII-wiecznej symfoniki, rozwinęli najbardziej typową dla symfonii formę allegra sonatowego (stanowiącą zawsze schemat I części symfonicznego cyklu), wprowadzili pewne charakterystyczne efekty orkiestrowe, jak np. silne kontrasty dynamiczne, progresje, określone zwroty kadencyjne. Jakub Gołąbek — co bez wątpienia dobrze świadczy o jego szerokiej znajomości ówczesnej literatury symfonicznej — dysponował wcale biegle środkami warsztatu kompozytorów mannheimskieh; niestety, wielu efektów nadużywał, a pewne zwroty stosował manierycznie. Do głównych zalet muzyki Gołąbka należy intensywna melodyka, niekiedy nasycona autentyczną, świeżą ekspresją. Symfonia w starogreckiej muzyce i w teorii średniowiecza oznaczała to samo co konsonans a zatem – oktawę, kwintę i kwartę nazywane „symfoniami” Na przełomie XVI i XVII w. tą nazwą określane były wszelkie kompozycje instrumentalne, a zwłaszcza orkiestralne. Muzyka Gołąbka jest coraz bardziej i częściej przypominana.