Lokalizacja: Strona główna >> Henryk Melcer Szczawinski
Henryk Melcer Szczawinski
HENRYK MELCER-SZCZAWIŃSKI
Ur. 21 IX 1869, Kalisz; zm. 18 IV 1928, Warszawa
Meleer to jedna ze szczególnie zasłużonych osobistości polskiego Życia muzycznego na przełomie XIX i XX w. Muzyki uczył się W Instytucie Muzycznym w Warszawie (fortepian u R. Strobla, Kompozycja u Z. Noskowskiego). Był też uczniem T. Leszetyc-kiego w Wiedniu. Doskonały pianista, kierownik wielu placówek muzycznych, działał kolejno w Helsinkach, Lwowie, Łoclzi, Wiedniu; od 1907 piastował stanowisko dyrygenta Filharmonii Warszawskiej, a w latach 1922—27 — dyrektora Konserwatorium.
Pozostawił szereg wartościowych kompozycji, z których na czoło wysuwają się: (lwa koncerty fortepianowe, transkrypcje fortepianowe kilku pieśni Moniuszki, Morceau fantastiąue i opera Maria, osnuta na tle poematu A. Malczewskiego. ch
I Koncert fortepianowy c-moll, nawiązując do najlepszych tradycji romantycznego koncertu fortepianowego, łączy poezję muzyki Chopina z błyskotliwą techniką lisztowską, zarazem posiada jednak cechy indywidualne. O wartości Koncertu, zasługującego w pełni na częstsze niż dotychczas wykonywanie na naszych estradach, świadczy zaszczytna pierwsza nagroda, którą uzyskał na berlińskim Konkursie im. Antoniego Rubin-steina w 1895. Koncert e-moll, nazwany przez kompozytora „Utworem koncertowym" (Conzertstuck), powstał prawdopodobnie niedługo przed konkursem, lecz nie z myślą o nim. Zdradzają to wspomnienia Melcera: „Pewne trudności wynikły z powodu klauzuli zapisu Rubinsteina, wymagającej nie koncertu, lecz «conzertstiicku». Jednakże udało mi się zaradzić niebezpie-czeństwu, i to w ten sposób, niezmiernie prosty: połączyłem część drugą i trzecią, które wykonałem bez przerwy, nie zmieniając ani jednej nuty, i przemianowałem «ad usum jury» ten mój koncert na «Conzertstuck»!" Tak więc Koncert e-moll okłada się z 3 części.
I c7,QŚć (Maestoso) inauguruje róg, a potem cała orkiestra n;ic7(;]nym motywem pierwszego tematu, który stanowi zarazem przewodnią myśl dzieła. Po dłuższym epizodzie, w którym pojawiają się też motywy poboczne, ukazuje się drugi, liryczny temat o szerokiej, rozlewnej melodii. Repryza rozpoczyna się oryginalnie, fugą (Allegro moderato) opartą na głównym motywie pierwszego tematu. Liryczna II część (Andantino) ujęta jest bardzo zwięźle i tworzy jakby pomost łączący skrajne ogniwa. Formalnie jest to temat z jedną wariacją. Finałowe Rondo stanowi najbardziej efektowną część Koncertu. Pełne temperamentu mazurowe rytmy, melodyka wykorzystująca charakterystyczne intonacje ludowe, wirtuozowska brawura partii fortepianowej i żywe barwy orkiestry stwarzają w sumie porywający młodzieńczą werwą utwór.